De Elektrische Viool

 

Elektrische violen zijn de nieuwste instrumenten. Klassiek, maar vooral gebruikt in de popmuziek. De meeste mensen hebben er al wel eens eentje gehoord of gezien, maar dan vooral op de televisie…. de elektrische strijkersfamilie. Ze zijn er vanaf zo’n 250 euro, in viool, combi viool/altviool, altviool, cello en contrabas en ze hebben vaak een moderne uitstraling, met gewaagde modellen in de meest uiteenlopende kleuren.

Anno 1938
Maar hoewel het grote publiek ze nog ontdekken moet, zijn ze eigenlijk al zo modern niet meer. De eerste advertentie van een elektrische viool (zie afb. 1) duikt in 1938 plotseling op in de catalogus van een Amerikaanse muziekwinkel. Hij is van het merk "National" en strikt genomen semi-akoestisch. Een "gewone" National viool werd omgebouwd met een volumeknop onder het rechter f-gat en een pickup in (of vlak onder) de kam.
Techniek

 De electrische viool zit qua techniek precies zo in elkaar als een elektrische gitaar. De speler brengt een snaar in trilling en de snaar geeft de trilling door aan een zgn. pickup. Deze pickup heet volgens Theo Willemze officieel een "elektromagnetisch opnemer element" en is eigenlijk gewoon een elektromagneet, een stuk metaal met zo’n 7000 omwindingen van staaldraad. In concertviolen zitten vaak al meerdere pickups, voor elke snaar eentje. De pickups maken van de trilling een elektrisch signaal en sturen dat direct naar de versterker.
Fender

 Fender had al behoorlijk wat naamsbekendheid vanwege de kwaliteit van met name de Fendergitaren en –versterkers, toen het eind 50er jaren haar eerste viool op de markt bracht. Deze viool lijkt van alle oudere modellen nog het meest op de electrische violen van tegenwoordig ; hij is helemaal van hout met een doorzichtige "kast". In 1958-59 werden er zo’n 200 van verkocht en daarna nam Fender ze uit de handel. Niet omdat er geen vraag naar was, maar omdat de violen door het massieve hout en de nogal grove elektronica veel zwaarder waren dan een akoestisch exemplaar. Wat natuurlijk niet alleen vervelend speelde (omdat de linkerhand het instrument mede ondersteunen moest), maar ook nog eens blessures op kon leveren. Tegenwoordig maakt Fender haar violen in lichtgewicht, naar een chique gestileerd model. De goedkopere modellen zijn zwart of zwart/wit, die in de hogere prijsklasse worden geleverd in kleuren als mahonie, donkerbruin en zwart/wit.
Fender’s model FV1
Klankkast = Overbodig

 Daardoor is de traditionele klankkast overbodig en kunnen de elektrische instrumenten in allerlei modellen worden gebouwd.Het ontwerp van de elektrische viool heeft een lange weg afgelegd sinds het model naar Amati en Stradivarius. Vooral in de jaren ’80 en ’90 werd er volop geëxperimenteerd : Eric Jensen bedacht een zeer minimalistisch ontwerp, Danny Ferrington ontwierp een elegante variatie op de traditionele, akoestische, vorm en Tucker Barrett maakte "zijn" violen van een transparant soort acrylachtig plastic. Aan het begin van de 21e eeuw zijn de overgebleven modellen ruwweg te verdelen in drie categorieën, naar het voorbeeld van de drie marktleiders : Fender, Yamaha en Zeta.
Geen Klankkast?
Yamaha

 Het bedrijf Yamaha ontstond eigenlijk per toeval… de kinderen een klein dorpsschooltje in het Japan van 1887 zongen altijd met orgelbegeleiding, totdat het orgel stuk ging. De directie nam toen contact op met de enige "technicus" in de omgeving : horlogemaker Torakusu Yamaha, de derde zoon van een Samurai. Yamaha’s interesse was gewekt en hij begon na de reparatie in zijn vrije tijd zelf ook orgels te bouwen. Toen een hooggeplaatst professor er daar eentje van onder ogen kreeg en de horlogemaker onder zijn hoede nam, kon Torakusu zijn oude beroep vaarwel zeggen en zich volledig richten op de bouw van muziekinstrumenten. De bouw van elektrische violen begon bij Yamaha met de introductie van strijk-instrumenten in hun "Silent System". Inmiddels hebben ze een aparte lijn met concertmodellen, die vooral bekend werd door de posters, cd’s en videoclips van de dames van het Australische popstrijkkwartet Bond.
Yamaha’s model EV-204
Yamaha

 Zeta is met haar 21 jaar een nieuwkomertje in de branche. Deze violen danken hun bekendheid met name aan Vanessa-Mae, de stervioliste die in 1995 voor haar album "The Violin Player" met haar Zeta in de zee Bach verhousde (zie afb. 4). Overigens werd Vanessa-Mae indertijd verweten dat zij met haar elektrische viool de klassieke muziek tekort deed, net zoals enkele decennia eerder al over Bob Dylan’s electrische gitaar en de volksmuziek gezegd werd. Ook de folkviolist Marc O’Konnor –die van de film met Meryl Streep- heeft in de jaren ’90 veel reclame gemaakt voor Zeta.
Model Zeta Jazz
Andere Merken

 Andere, wat minder bekende merken zijn bijvoorbeeld Agandara uit Frankrijk, Starfish uit Schotland, Amadeus en Violectric uit Groot Brittanië en het Amerikaanse Bridge. Daarnaast wordt er in het amateur-circuit ook veel zelf gebouwd, naar het model van de profi’s of naar eigen ontwerp. Andy Holliman is een bouwer (oorspronkelijk alleen van elektrische gitaren) die zowel op het Internet als in diverse boeken uitlegt hoe je het beste zelf de viool van je dromen maken kunt.
Bron: Vioolweb.nl
Klassiek versus Electrisch

 Maar wanneer zou een violist/violiste nu een elektrisch viool verkiezen boven het akoestische instrument dat al vele honderden jaren zijn dienst bewezen heeft? Tijdens popconcerten bijvoorbeeld. Veel bands maken gebruik van strijkers in hun ballads. Bij live-optredens zijn akoestische instrumenten echter moeilijk te versterken en gaat het geluid snel vervormen/rond- zingen. Onder een microfoon gaan staan belemmert de bewegingsvrijheid, losse elementen zijn erg duur en de meeste klassiek geschoolde strijkers houden hun dure en kwetsbare instrumenten het liefst verre van poppodia en backstages.
Violiste Lenneke  Sparling
 Met electrische viool
 Merk: Yamaha

‘the sky is the limit’

De Elektrisch viool is de oplossing!

Ook DVD-opnames met goedkopere apparatuur (een minidisc b.v.) gaan stukken makkelijker en beter met een elektrisch strijkinstrument. Wat u ook voor DVD wilt, - een opname van een klassiek vioolgeluid voor bij een jazzcombo, een hardrockgitaar, of meer Nigel Kennedy’s variant op Jimi Hendrix (een snerpend ‘wah-wah") - zoek een leuke versterker of sluit uw viool aan op een synthesizer en the sky is the limit.